Brussel schreef geen regel voor AI-leveranciers. Het schreef hun volgende vragenlijst.

Het Gemengd Comité van de Europese toezichthoudende autoriteiten publiceerde op 31 juli een verklaring over frontier-AI-modellen onder DORA, en die legt de bedrijven die deze modellen bouwen of leveren geen enkele juridische verplichting op. Precies daarom zouden leveranciers haar moeten lezen.

De verklaring is gericht aan gereguleerde financiële entiteiten: banken, beleggingsondernemingen, vermogensbeheerders, verzekeraars. Zij neemt het EU-actieplan van de Europese Commissie inzake cyberbeveiliging en artificiële intelligentie van 7 juli en vertaalt dat naar toezichtsverwachtingen over hoe die entiteiten moeten omgaan met het ICT-risico dat frontier-modellen met zich meebrengen. Niets erin creëert een plicht voor een modelontwikkelaar. En toch zal het binnen twee kwartalen veranderen wat ontwikkelaars gevraagd wordt, want DORA reguleert leveranciers niet rechtstreeks. DORA reguleert hun klanten en verplicht die klanten vervolgens om de verplichtingen van de leverancier in een contract vast te leggen.

Wie het toezicht op clouduitbesteding heeft meegemaakt, herkent het mechanisme. Een toezichthouder vertelt een bank wat zij moet kunnen aantonen. De bank kan dat niet alleen aantonen, dus duikt de eis enkele maanden later op als een clausule over incidentmelding, audit- en inspectierechten, toestemming voor onderaanneming, dataportabiliteit en teruggave, en samenwerking met toezichthouders. DORA codificeert die lijst al. Wanneer de financiële entiteit vaststelt dat een dienst een kritieke of belangrijke functie ondersteunt, worden de verplichtingen zwaarder, met inbegrip van deelname aan dreigingsgestuurde penetratietests. De ESA's hoefden geen regel voor AI-aanbieders te schrijven. Zij schreven er een voor de tegenpartij die de pen vasthoudt bij het contract.

Wat de verklaring vraagt, valt uiteen in drie onderdelen, en het eerste verdient nauwkeurige lezing. Onder preventie wordt van financiële entiteiten verwacht dat zij volledige en doorlopend geactualiseerde inventarissen bijhouden van al hun IT-activa, en de verklaring maakt expliciet dat dit ook AI- en machinelearningcomponenten omvat, naast infrastructuur, applicaties, dataopslag en API's. Detectie omvat het opschalen van kwetsbaarheidsonderzoek in verhouding tot de dreiging, doorlopende monitoring in plaats van periodieke controles, en red teaming versterkt met AI-instrumenten. Beheer omvat weerbaarheidstests, uitwijk en herstel, en het aanpassen van bestaande risicokaders en governancestructuren zodat verantwoordelijkheid gelijke tred houdt met AI-ondersteunde aanvallen en storingen over meerdere systemen.

Let op wat "doorlopend geactualiseerd" hier doet. Een kwartaalspreadsheet volstaat niet, en een inventaris die applicaties opsomt maar stopt bij de modellen daarbinnen evenmin. Als het eigen activaregister van een bank tot op modelniveau moet reiken, dan moet de due diligence die zij op haar leveranciers uitvoert dat ook. De alert die advocatenkantoor Goodwin op 6 augustus publiceerde zet uiteen waar de vragen scherper worden: governance van modelontwikkeling en modelimplementatie, weerbaarheid van de onderliggende infrastructuur, transparantie over modelbeperkingen en faalwijzen, incidentbeheer en incidentrapportage, afhankelijkheid van onderaannemers en cloudinfrastructuur met doorgifte van verplichtingen, en bedrijfscontinuïteit. Dat is geen inkoopvragenlijst. Het is het due-diligencedossier van een ICT-risicofunctie, en het komt van een ander deel van de bank dan het deel dat de bestelbon tekent.

De artikelnummers doen er hier toe, want daar komt de druk werkelijk terecht. Artikel 28 van DORA verplicht de financiële entiteit om vóór het contracteren gedocumenteerde due diligence uit te voeren en een informatieregister bij te houden voor elke ICT-overeenkomst. Artikel 29 voegt daar de beoordeling van concentratierisico aan toe. Artikel 30 schrijft voor wat het contract zelf moet bevatten, in twee niveaus, waarbij het zwaarste niveau geldt voor diensten die een kritieke of belangrijke functie ondersteunen. Toezichthouders hebben de artikelen 28 tot en met 30 al aangewezen als de belangrijkste bron van nalevingstekorten in de sector, met onvolledige registers, ontbrekende criticaliteitsclassificaties en dunne precontractuele onderbouwing bovenaan de lijst. Een verklaring die de lat voor frontier-AI hoger legt, komt dus terecht op een beheersgebied dat de ESA's al zwak achten.

Leveranciers hebben één echt drukmiddel, en dat is evenredigheid. Artikel 4 van DORA verplicht financiële entiteiten hun maatregelen af te stemmen op hun omvang, risicoprofiel en op de aard, schaal en complexiteit van hun activiteiten. De ESA's herhalen dat uitdrukkelijk. Een aanbieder die voorwaarden voorgelegd krijgt die zijn ontworpen voor een systeemrelevante betaalinfrastructuur, opgelegd door een middelgrote vermogensbeheerder voor een weinig kritieke dienst, heeft een verdedigbaar argument. Maar evenredigheid snijdt aan twee kanten. Ondersteunt de dienst wel degelijk een kritieke of belangrijke functie, dan verdampt dat argument en zijn de zware verplichtingen gewoon de juiste.

De reikwijdtevraag verdient het om vroeg beslecht te worden, want de definitie stabiliseert zichzelf niet. De verklaring neemt de formulering van het actieplan over: frontier-AI zijn de meest geavanceerde modellen die beschikbaar zijn of in ontwikkeling, in staat tot een breed scala aan taken die de stand van de techniek benaderen, bereiken of overtreffen. Dat is per definitie een bewegend doel, dus het gesprek met een financiële klant over de vraag of u binnen de reikwijdte valt, voert u herhaaldelijk in plaats van eenmalig. Een commerciële strategie bouwen op het argument dat uw model geen frontier-model is, lijkt mij een zwakke positie.

Wat mij het meest opvalt, is hoezeer dit rijmt op wat er deze zomer in de Verenigde Staten gebeurde. Fannie Mae, geen toezichthouder, gaf zichzelf het recht om zonder aankondiging een volledige AI-inventaris bij servicers op te vragen, en het effect op leveranciers was onmiddellijk. Hier is het instrument een toezichtsverklaring in plaats van een brief van een kredietverstrekker, en toch komt de druk via het contract en niet via handhaving. Twee heel verschillende rechtsstelsels, dezelfde conclusie: de instelling die het model inzet is er verantwoordelijk voor, en zij laat haar leveranciers als eerste antwoorden.

Dat laat een smalle en beantwoordbare operationele vraag over. Wanneer het ICT-risicoteam van een bank vraagt welke modellen achter de dienst zitten die zij van u afneemt, waarvan die modellen afhankelijk zijn, wie uw onderaannemers zijn en hoe een incident hen zou bereiken, waar komt het antwoord dan vandaan? Moet het uit drie teams en een gedeelde schijf worden samengeraapt, dan wordt het register op verzoek gereconstrueerd in plaats van bijgehouden, en kost het volgende verzoek precies evenveel. Het insAIght-platform van Anove is gebouwd om dat register tussen verzoeken door overeind te houden, waarbij elk systeem gekoppeld is aan de verplichtingen die het daadwerkelijk raken, zodat een due-diligencedossier wordt getrokken in plaats van opgebouwd.

Niets hiervan is handhaving, en dat wordt het misschien nooit. Dat hoeft ook niet. De verklaring doet haar werk stilletjes, in de redlines van dienstverleningsovereenkomsten die de komende twee kwartalen worden getekend, en leveranciers die wachten tot een toezichthouder zich rechtstreeks tot hen richt, zullen merken dat de voorwaarden zonder hen zijn vastgesteld.

Bronnen

• Gemengd Comité van de Europese toezichthoudende autoriteiten, verklaring over frontier-AI-modellen (JC 2026 25), 31 juli 2026.
• Europese Commissie, EU-actieplan inzake cyberbeveiliging en artificiële intelligentie, 7 juli 2026.
• Verordening (EU) 2022/2554 (DORA), in het bijzonder artikel 4 over evenredigheid en de artikelen 28 tot en met 30 over ICT-risico bij derden, concentratierisico en essentiële contractbepalingen.
• Goodwin, Frontier AI and DORA: AI Service Providers to European Financial Entities Take Note, 6 augustus 2026.
• Fannie Mae, Lender Letter LL-2026-04, behandeld in onze analyse van de verschuiving in leveranciersaansprakelijkheid in de Verenigde Staten, augustus 2026.

Meer lezen

• insAIght, het AI-governance- en risicoplatform van Anove, om een AI-register en het bijbehorende bewijs actueel te houden tussen due-diligenceverzoeken door.
• The Toughest AI Governance Demand of 2026 Did Not Come From a Regulator, over dezelfde dynamiek via Amerikaanse contractuele tegenpartijen.
• ExplAIn, ons gratis instrument om te controleren wat een AI-systeem daadwerkelijk over zichzelf prijsgeeft.

Speelt frontier-AI ergens een rol in wat u levert aan een Europese financiële entiteit, of in wat u zelf inkoopt, boek dan een demo en we lopen samen door hoe insAIght de inventaris, de koppelingen en het bewijs op één plek houdt.